Artikel gepubliceerd in het weekblad Draf&Rensport nr.20 van 14-05-2025
door Piet van de Poel
Titel: Hoe moeilijk is goed voeren?
Als een paard een koeers gewonnen heeft, zien we over het algemeen het paard, de rijder,
de eigenaar en de trainer op de foto. Echter achter de schermen werken ook veel mensen die
een belangrijk onderdeel vormen van een succesvolle stal. Die komen echter niet op de foto.
Draf&Rensport wil weten wie deze mensen zijn en ging op onderzoek uit.
In dit geval bij Clare Hawthorne van Krafft.
![]() |
Boven: Clare Hawthorne van is werkzaam bij Krafft,
een grote speler op de voedermarkt.
Toen ik aan de hand van mijn vader naar fokkers en trainers ging moest ik hem altijd volgen naar het voerhok. Hij dook
altijd op voerzakken om te kijken naar de samenstelling van het voer dat ter plekke gegeven werd. Hoe groot het percentage
eiwitten was, wat de kalk-fosfor verhouding was, etc. Mijn vader was voornamelijk geinteresseerd in de fokkerij, vandaar zijn
nadruk op eiwitten. Ik heb dezelfde imprint en kan het ook nooit laten om (soms stiekem) te gluren wat en hoeveel gevoerd
wordt. Ondertussen heb ik wel geleerd dat goed voeren oneindig ingewikkeld is. Hoe vaak, hoe veel, hoeveel ruwvoer, welke brok, welke supplementen, op welke leeftijd, met welke inspanning, wat zit in het gras of het hooi, welk van de vele merken is het beste? Is voer dat geschikt is voor een springpaard ook goed voor een draver? De vragen zijn eindeloos. Annette van Weezel Errens heeft een dikke pil geschreven over "Het Nieuwe Voeren". De diverse merken hebben uitgebreide brochures op hun website gezet.
Reverdy, een Frans voermerk, heeft een folder van 136 pagina's informatie online. Ook de sites van Subli, Pavo, Krafft, Pavo,
Havens geven allerlei informatie en laten de consument soms een keuze uit 32 variabelen.
De ene trainer zweert bij Pavo, de ander bij Connolly's Red Mills en laat het speciaal uit het buitenland overkomen. Bij Robert Bergh zagen we eens pallets met voer dat hij uit Spanje had gehaald. Reden genoeg om een expert te vragen wat duidelijkheid te
verschaffen.
Wat is je opleiding als consultant?
"Ik heb een BSc in Equine, Sports and Business van de Hogeschool Van Hall Larenstein in Nederland. Daarnaast heb ik
vele jaren praktijkervaring in de paardensport en een echte levenslange passie voor paarden."
Wat is de oorsprong en omvang van Krafft?
"Krafft Horse Nutrition is het toonaangevende paardenvoermerk in Scandinavie en een van de meest geprefereerde merken in Europa.
Het merk is in de jaren `80 ontstaan uit een boerencooperatie. Tegen de achtergrond van de toegenomen behoefte van sportpaarden
om hun dieet te optimaliseren in het streven naar een gezond en goed presterend paard, zijn enkele van de beste voedingsdeskundigen en dierenartsen in Zweden begonnen met de ontwikkeling om een aanvullend voer te vinden dat geschikt is voor het spijsverteringsstelsel van het paard en een goede aanvulling is op het ruwvoer. In wezen ging het om het produceren van een vezelrijk voer van de beste grondstoffen met de hoogste verteerbaarheid voor paarden. Met de grondstoffen rechtstreeks afkomstig van de boeren in Zweden. Enkele van de eerste producten waren Groov en Sport. Groov is verwant aan het Zweedse woord "Grov-foder"; wat vergelijkbaar is met het woord forage. Het concept van langzaam vrijkomende energie van Groov en snel vrijkomende energie van Sport was geboren. Een van de eerste echt succesvolle dravers, de legende Legolas, was een van de eersten waarop men het voer probeerde en sindsdien zijn er nog veel meer gevolgd. Het concept dat in de jaren 80 werd geboren, vormt nog steeds de ruggengraat van het Krafft van vandaag. In de loop der jaren is het productportfolio gegroeid door zowel voer als supplementen toe te voegen op basis van wetenschap en de individuele behoeften van alle verschillende paarden. In 2023 werd KrafFt in Nederland opgericht.
Horse Power Food in Deurne stapte in om de premium partner en distributeur te worden.
Veronique Swagemakers, Grand Prix dressuur-ruiter, dierenarts en MD van Equine Functional Motion Center in Moergestel, was een van de eersten die de effecten van Krafft onderzocht. Veronique was verbaasd over de resultaten die ze op korte termijn kon zien. Zowel op fysiek als intern vlak. Hieruit ontstond een goede samenwerking en partnerschap. Tegenwoordig werken EFMC en Krafft
samen met onderzoek en hebben ze een voedingsdeskundige; Clare Hawthorne, die 50% in het centrum werkt en 50% voeradvies
geeft aan Krafft-klanten om ervoor te zorgen dat de diëten zijn geoptimaliseerd voor het welzijn en de resultaten. De combinatie van Veronique's veterinaire expertise en de kennis van de spijsvertering en voedingsbehoeften van het paard is een winnende combinatie. We zijn zo blij dat we zoveel getalenteerde paarden en ruiters in Nederland kunnen ondersteunen:'
Welke soorten voer zijn er: fokmerries/veulens/sportpaarden en wat zijn de verschillen?
"We hebben een voerassortiment ontwikkeld dat geschikt is voor alle paardensoorten en dat verschillende soorten en kwaliteiten
ruwvoer aanvult. Veel klanten vragen of we echt zoveel verschillende soorten voer nodig hebben om uit te kiezen en het antwoord is absoluut ja. Wij geloven dat individueel geoptimaliseerd voer cruciaal is voor de gezondheid, balans en prestaties van een
paard. Er zijn zoveel verschillen tussen individuen, waarbij hun dagelijkse fysieke omgeving sterk varieert. We kijken altijd naar alle kanten bij het ondersteunen met voerplannen. Een zeer belangrijke factor om naar te kijken is de kwaliteit van het ruwvoer.
Op basis van de ruwvoeranalyse kunnen we de rest van de blokken in het voervoedingsplan samenstellen in relatie tot de Wdividuele
vereisten van het paard. Leeftijd, trainingsinensiteit en type paard hebben allemaal invloed op hoe het individuele voerplan
wordt samengesteld. Een draver in een zeer intensieve training heeft hogere behoeftes aan aanvullend voer dan een recreatiepaard. De meeste van onze goed presterende paarden volgen een dieet waarbij je energie met langzame afgifte combineert met energie met
snelle afgifte. Je moet beide lang volhouden en ook snel efficiente energie krijgen, vooral als je je energie opvoert voor races.
Krafft heeft ook een aantal echt unieke producten, waaronder de gepatenteerde ingredienten "SPC" (Special Processed
Cereals). De SPC beïnvloedt de waterbalans van het paard, waardoor het zorgt voor een sneller herstel na zware training/races. Het kan ook paarden met maagproblemen ondersteunen. Voor sportpaarden is reizen een groot onderdeel van hun levensstijl. Het kan echter een even grote impact hebben op hun gezondheid. Het behouden van een goede vochtbalans en versnelde herstelsnelheden kan uitstekend zijn voor paarden die vaak reizen. Buiten de races om heeft Henrik von Eckermann, de nummer 1 van de wereld in springsport, er al vele jaren voor gekozen om de SPC-producten te gebruiken, evenals dressuurtopruiter Daniel Bachmann, die dol is op de geconcentreerde Max Balance. KrafFt staat ook bekend om onze in het algemeen Low Starch-producten die geschikt zijn voor paarden die gevoelig zijn voor zetmeel en suiker en met een gevoelige maag. Het volledige assortiment Low Starch-producten is BETA-gecertificeerd als producten die geschilct zijn voor paarden die gevoelig zijn voor maagzweren. Een van de favoriete producten is de Krafft Gastro Mash met de dubbele werkingsfunctie; PH-stabilisatie en prebiotica ter ondersteuning
van de dikke darm. Daarnaast hebben we een aantal producten voor specifieke paardenprofielen, zoals de Krafft Senior en Krafft
Foal. Binnen het aangeboden assortiment is een voer dat past bij de specifieke behoeften van elk paard. Dit, gecombineerd met op
maat gemaakte voerplannen, zorgt ervoor dat paarden toegang krijgen tot een uitgebalanceerd, voedzaam en geschikt voerrantsoen, afhankelijk van hun kenmerken en de omgeving waarin ze verblijven. Want alle paarden zijn individuen!"
Wat is het productieproces?
"Zoals bij alles wat we doen, begint het allemaal met het selecteren van hoogwaardige grondstoffen van boeren of leveranciers
die voldoen aan onze hoge eisen en normen. De luzerne in onze producten komt bijvoorbeeld van Zweedse boerderijen waar ze
ecologische methoden gebruiken en het graan in onze Groov-producten komt van Climate & Nature-boerderijen die ernaar
streven de minste klimaatimpact van hun landbouw te garanderen en tegelijkertijd de biodiversiteit te vergroten. De grondstofFen
en het eindproduct ondergaan een reeks controles om ervoor te zorgen dat ze voldoen aan strenge eisen en verschillende tests
voordat ze op de markt worden gebracht, waaronder tests op natuurlijk voorkomende verboden stoffen (NOPS)."
Hoe krijg je feedback van trainers en hoe vertaalt zich dat in verandering van het product?
"We werken nauw samen met onze klanten om niet alleen de individuele behoeften van elk van hun paarden te optimaliseren, maar
ook om producten te verbeteren om beter aan de behoeften van de markt als geheel te voldoen. Feedback van individuele paardeneigenaren is iets dat echt helpt om succesvol te voldoen aan de eisen en verwachtingen van klanten, het productassortiment te verbeteren en ook om oplossingen te vinden voor praktische voedingsproblemen. Klanten, trainers en ruiters kunnen dit doen
via onze sales vertegenwoordigers en ook via de Krafft Direct lijn (direct@Krafft.nu). Bovendien werken we als marktleider in
paardenvoeding en -voer samen met een aantal bedrijven, ruiters, trainers en organisaties in niet alleen Zweden maar ook in het
buitenland. Samenwerkingen met verschillende paardensportdisciplines worden gezien als een kans om te ontwikkelen.
Kennisuitwisseling is erg belangrijk voor ons bedrijf en heeft meer dan eens geleid tot de ontwikkeling van een nieuw product of
verbetering van bestaande producten."
Hoe ga je om met herstel van het paard op het gebied van voer?
"Zoals hierboven vermeld, is het SPC-assortiment speciaal ontwikkeld om het herstel van de vochtbalans van het paard te
ondersteunen. Er zijn echter veel effectieve manieren om met herstel om te gaan. De SPC werkt op de lange termijn, maar omgaan
met herstel op de korte termijn, zoals het ondersteunen van het paard om voldoende hoeveelheden water te drinken, is van vitaal
belang. Wij raden vaak de Krafft Re-charge Mash aan samen met elektrolyten om de inname van water en het herstel na intensieve training en/of reizen te ondersteunen. Het is ook belangrijk om ervoor te zorgen dat de paarden hun dagelijkse behoefte aan zout
krijgen. Soms is extra zout nodig in het dieetrantsoen en kan dit niet alleen uit de likstenen worden gehaald. Er zijn veel verschillende manieren om te werken aan een snel herstel en in het belang van het welzijn van elk paard. Hardwerkende
paarden hebben ook een hogere behoefte aan goede aminozuren. Het kiezen van een voer met een goed aminozuurprofiel is erg belangrijk. Eiwitbronnen hebben verschillende verteerbaarheidswaarden. Het aardappeleiwit in onze producten is in die zin fantastisch. Het heeft een opmerkelijk aminozuurprofiel en een opmerkelijk hoog gehalte aan lysine, wat het een belangrijke factor maakt voor de impact van spieropbouw. Een goed voerplan dat vanaf het begin is afgestemd op het ruwvoer is het belangrijkste voor herstel in combinatie met dagelijks werk."
Wat is de relatie en verhouding met ruwvoer?
"Ruwvoer is de basis van elk paardendieet. Het gehalte aan verschillende voedingsstoffen in het ruwvoer van een paard bepaalt de
rest van zijn voerrantsoenen en dieet. Het is daarom belangrijk om de samenstelling van het ruwvoer van het paard te kennen en kan worden bereikt door ruwvoeranalyse. Hoeveel ruwvoer een paard nodig heeft, is nog niet precies vastgesteld, maar het aanbevolen minimum is minimaal 1,5 kg droge stof/100 kg lichaamsgewicht. Hoewel het bij voorkeur meer zou moeten rijn voor een optimale spijsvertering. Dus een paard van 300 kg heeft tenminste 4,5 kg hooi nodig."
Hoe analyseer je de kwaliteit van het ruwvoer?
"Ruwvoeranalyse is een cruciale stap in het voerbeheer van paarden. Als we weten wat ons hooi bevat, kunnen we nauwkeuriger
paardendiëten formuleren. Ruwvoeranalyse wordt in het laboratorium uitgevoerd en kan inzicht geven in de energie-, eiwit-, vezel- en mineraalwaarden van het hooi bijvoorbeeld. Het analyseproces is eenvoudig, het begint met het opsturen van een goed referentiemonster met hooi van verschillende balen, van de oogst die een trainer wil analyseren, en hij ontvangt een rapport terug dat we gebruiken bij het plannen van het volledige dieet. Binnenkort zijn er testkits beschikbaar bij onze retailers in Nederland om het testen sneller en gemakkelijker te maken."
Wat is de relatie met eventuele supplementen die op de markt zijn?
"Krafft heeft een assortiment van 13 supplementen. We werken met echt goed voer met goede mineralen- en vituninegehaltes. De
supplementen die we hebben geproduceerd, zijn allemaal ontwikkeld om aan te vullen en te ondersteunen waar een stukje van de
puzzel ontbreekt. Krafft Joint Support bevat bijvoorbeeld drie verschillende werkzame stoffen die gewrichten ondersteunen en die
zijn gebaseerd op de huidige wetenschap. Wij werken niet met ingredienten die niet uitgebreid door wetenschappelijk bewijs
worden ondersteund. KrafFt Stress Relief bevat tryptofaan, een ingredient waarvan bewezen is dat het helpt het temperament
van een paard in stressvolle situaties in balans te brengen."
Wanneer is het nog voer en wanneer wordt het doping?
"Voer wordt doping wanneer het stoffen bevat die verboden zijn volgens de antidopingregelgeving. Als fabrikant is het
belangrijk om op de hoogte te blijven en ervoor te zorgen dat voer en supplementen veilig zijn. Maar als ruiter/atleet is het net zo belangrijk om op de hoogte te blijven, aangezien de regelgeving tussen landen kan verschillen en het de verantwoordelijkheid
van elke atleet is om ervoor te zorgen dat voer en supplementen correct worden gebruikt. Wachttijden kunnen optreden en
kunnen in de loop van de tijd veranderen. Het is altijd belangrijk om je zorgvuldig aan wachttijden te houden."
Wat is de relatie tussen voer/beweging/gras?
"Beweging wordt onderverdeeld in de categorieen licht, gemiddeld en zwaar. Een draver in wedstrijdconditie houden is of
opbouwen naar wedstrijdconditie, kan worden beschouwd als zwaar werk. Enkele factoren die de voedingsbehoeften van paarden in zwaar werk sterk beinvloeden, zijn het type prestatie, het wedstrijdschema, het individuele metabolisme van het paard
en het vermogen om voedingsstoffen op te nemen en om te zetten. Paarden die zwaar werk verrichten, hebben over het algemeen
een hogere voedingsbehoefte in termen van energie, eiwitten, vitaminen en mineralen dan paarden die minder vaak werken. Zoals
alle paarden is een voldoende hoeveelheid ruwvoer van het grootste belang. Paarden die veel presteren, hebben dan meestal krachtvoer nodig om een gezond gewicht te behouden en de zware werklast aan te kunnen. Ruwvoer bestaat niet alleen uit hooi,
maar ook uit luzerne en gras. Grazen is een natuurlijk gedrag van paarden en heeft zowel nutritionele als mentale voordelen. Paarden mogen over het algemeen vaker grazen in de zomermaanden, omdat de weersomstandigheden in de winter ongunstig zijn. Het eerste gras dat in de lentemaanden groeit, is zowel voedzaam als krachtiger dan de grasgroei in de late zomer. Door je paard te laten wennen aan het krachtige en voedzame gras, wen je ook de maag van het paard en bereid je deze voor op de komende grasperiode. Gras moet worden gezien als een verandering in voer voor het paard en een stapsgewijze introductie kan daarom negatieve bijwerkingen minimaliseren. Om je voor te bereiden op het grasseizoen, is het een geweldige manier om je paard 15 minuten met de hand te laten grazen en de eerste dagen/week geleidelijk te laten groeien voordat je het paard een uur in
een kleinere grasweide laat. Voor paarden met een extra gevoelige maag kan het ook goed zijn om te ondersteunen met een
supplement voor de darmflora van het paard, bijvoorbeeld Kraft Gastro Support."
Is er een verschil in de seizoenen wat betreft voer?
"Als het gaat om de Krafft-kwaliteit, zorgen vaste recepten ervoor dat klanten erop kunnen vertrouwen dat ze het hele jaar door
dezelfde hoge kwaliteit en voeding krijgen. Seizoenen hebben echter we] invloed op andere voerbronnen voor paarden, zoals
hooi en gras. Het eerste gras dat groeit in de lentemaanden is zowel voedzaam als krachtiger dan het gras in de late zomer.
Suiker is een natuurlijk bestanddeel in gras en de hoeveelheid kan varieren. In de eerste plaats zijn de suikerniveaus meestal hoog in `gestrest gras', zoals tijdens/na vorst, tijdens droge periodes en ook bij sterke zon. De voedingswaarden van hooi kunnen verschillen, afhankelijk van het tijdsbestek in het seizoen waarin het is geoogst. Gras dat in de eerste maanden, zoals eind april/begin mei, wordt geoogst voor hooi, levert over het algemeen het meest voedzame hooi op. Weersomstandigheden tijdens de oogst spelen ook een cruciale rol in de voedingswaarde van het eindproduct. Het is beter om hooi in de middag te maaien na een paar zonnige dagen. Bovendien veranderen de behoeften van paarden gedurende de seizoenen. Bijvoorbeeld in de lente wanneer ze hun haar verliezen. Veranderingen in lichtduur en temperatuur veroorzaken het verharingsproces door de daling of stijging van het
hormoon prolactine. Het laten groeien van een nieuwe vacht is fysiek veeleisend voor het paard en kan leiden tot voedingstekorten. Het kost veel energie. Daarom is het belangrijk dat het paard wordt ondersteund met voldoende kwaliteitsvoer en een
uitgebalanceerd dieet krijgt. Verharen verhoogt de behoefte aan eiwitten in het dieet en een tekort kan resulteren in een
doffe, niet-glanzende vacht met een ruwe textuur. De juiste hoeveelheden eiwitten, mineralen en vitaminen zorgen ervoor dat de
vacht de benodigde voedingsstoffen heeft voor een gezonde haargroei en is natuurlijk ook essentieel voor de algehele gezondheid
van het paard. Het is essentieel dat als er problemen of verschillen worden opgemerkt tijdens het verharen, het dieet wordt
geanalyseerd om ervoor te zorgen dat het voldoet aan de behoeften van het paard."
Zijn er verschillende regels in de verschillende landen met betrekking tot paardenvoer?
"In elk land kunnen er verschillen zijn in de voorschriften die zijn opgesteld door hun individuele bonden. Bijvoorbeeld, als het
gaat om wachttijden (de verplichte wachttijd tussen het moment dat een paard een middel heeft ingenomen en het moment dat ze
mogen deelnemen), heeft tryptofaan een wachttijd in Duitsland, maar niet in Zweden. Zweden heeft een wachttijd voor kurkuma,
maar Finland niet. Het is belangrijk dat zowel het voerbedrijf als de trainer op de hoogte zijn van de dopingregels in elk land
waar ze verblijven of naartoe reizen. Voederpraktijken en -tradities verschillen per landsgrens. Dit heeft minder te maken
met beleid of regelgeving, maar eerder met het voedingsgedrag van trainers. Op wetenschap gebaseerde, feitelijke kennis
zorgt ervoor dat paarden op een manier worden gevoerd die het beste past bij hun lichaam. Landschap en klimaat spelen ook
een rol bij het voeren. waarbij de toegang tot weidegrond sterk kan verschillen. In nattere klimaten met kleigrond of in extreme hitte, woestijnklimaten, kunnen paarden mogelijk niet het hele jaar door grazen. Bovendien kan dit ook gevolgen hebben voor de kwaliteit van het hooi, aangezien het klimaat een grote invloed heeft op de hooiproductie."
Er zijn veel verschillende producenten op de markt. Hoe onderscheidt Krafft zich van de concurrentie?
"Krafft-voeders worden ontwikkeld op basis van uitgebreide expertise, onderzoek en ontwikkeling. Alle producten zijn speciaal
ontwikkeld om geschikt te zijn voor het spijsverteringsstelsel van het paard en worden grondig getest om te voldoen aan de
normen die door ons bedrijf en onze klanten worden gesteld. Er zijn veel unieke producten op de markt en bovenal heeft Krafft er
bijvoorbeeld voor gekozen om voornamelijk Zweedse aardappelproteïne te gebruiken in plaats van soja, vanwege de hoge verteerbaarheid en lokale beschikbaarheid, evenals voor een verminderde klimaatvoetafdruk. De beperkte hoeveelheid gebruikte soja is gecertificeerd en verantwoord geproduceerd. Krafft is vandaag de dag een van de meest duurzame merken voor paardenvoer ter
wereld en werkt eraan om de toekomst van de landbouw te ondersteunen met nieuwe innovatieve oplossingen op de boerderijen
om emissies te verminderen en biodiversiteit te ondersteunen. Tegenwoordig verminderen de meest verkochte producten emissies met
45% na de introductie van fossielvrije meststoffen. We zijn er zo trots op om als eerste het programma `Klimaat & Natuur' te
introduceren in de waardeketen van paardenvoer. Met Krafft voer je voor het welzijn van elk paard en draag je tegelijkertijd bij aan een duurzamere paardenhouderij."
(einde artikel)
![]() |
Boven: Dit interview was met een medewerkster van Voedingsfabrikant Krafft.
![]() |
Boven: Maar het had wat ons betreft ook met iemand van Pavo, Subli
of een ander merk kunnen zijn.
![]() |
Boven: Of Havens.
Van dit artikel leren we vooral dat goed voeren een vak apart is.
© Copyright Fokkersvereniging