DNA-onderzoek anno 2025

door Hans Huiberts

Dit artikel is met toestemming overgenomen uit de Breeders Special 2025 van het blad "Draf&Rensport"
in het kader van onze jaarlijkse update over het DNA-onderzoek bij harddravers.

DNA onbekend: SNP-onderzoek is de volgende stap

Onder de (door een TV-programma) vertrouwd klinkende titel DNA onbekend
heb ik enkele onderwerpen verzameld die te maken hebben met erfelijkheids-onderzoek
en de laatste nieuwtjes hierover.

DMRT3-genotypes
In de afgelopen drie jaren schreef ik in de Breeders Special over de mutatie in het DMRT3-gen bij het Amerikaanse draverras, waardoor die dravers behendiger en vroegrijper zijn. De Amerikaanse en daarvan afstammende dravers hebben allemaal het genotype AA. Bij de Franse dravers zie je AA (door Amerikaanse inbreng), de oude standaard CC of de mix CA. De CC’s springen gemakkelijk weg, zijn minder vroegrijp en vaak goed in de monté. De artikelen zijn nog na te lezen op onze website (draverfokkerij.nl). Enkele weken geleden schreef Piet van de Poel hier ook nog over in een artikel in dit blad. (Dit staat ook bij de artikelen op onze website) In het artikel met de statistieken van de vaderpaarden in deze Special staat in tabel 6 van Frankrijk in een aparte kolom het DMRT3-AA of -CA genotype van de hengsten vermeld en het percentage van de totale winsom, dat in de monté-koersen is verdiend, staat er ook bij. Daar is een relatie tussen en de theorie klopt precies: de dekhengsten met de hoogste monté-percentages in de winsom (boven 25 %) in de top-30 zijn allemaal CA-getypeerd: Bird Parker, Carat Williams, Real de Lou, Prince Gédé, Dollar Macker, etc. Er zijn uitzonderingen zoals nu (tijdelijk) Scipion du Goutier door zijn veelverdienende aangespannen zoon Horsy Dream. Je kunt ook omgekeerd denken: Achter Village Mystic staat een vraagteken voor A/C, maar door zijn lage monté percentage van 10 % lijkt het waarschijnlijk dat hij een AA-hengst is. Tenminste één van de twee Franse Fokkersverenigingen pleit voor een verplichte C/A-controle voor dekhengsten, met publicatie daarvan en daar is het Bestuur van de Fokkersvereniging het mee eens.

UET nieuws
Camiel Mellegers (van SNDR) is geen UET-vice-president meer (namens de kleine, weinig betalende landen), maar fungeert nu als adviseur voor het bestuur, inzake de reglementen. Zijn periode van 3 jaar zit erop, net als voor de Finse voorzitster. Zij is onlangs vervangen door de Oostenrijker Peter Truzla. We hebben Camiel gevraagd naar het laatste UET-nieuws. Op 7 maart 2025 wordt er weer over fokkerijzaken vergaderd, nu met de nieuwe Zweedse fokkerij-voorzitster Christina Olsson, maar daar is op het moment van opmaak van dit blad nog niets over bekend. Men is nog steeds bezig met de overgang van de oude simpele DNA-controle naar de nieuwe sterk gedetaileerde SNP-technologie (“snips” genoemd), voluit Single Nucleotide Polymorphisms, welke onvermijdelijk is, omdat laboratoria niet meer investeren in de oude DNA technologie. Er wordt meer in detail op het DNA ingezoomd en kleine mutaties kunnen aan bepaalde mensen of dieren worden gelinkt. Men kijkt naar 66.000 punten in plaats van naar 19 bij de oude DNA-controle. Dit zorgt voor enkele uitdagingen, vooral financieel en juridisch, maar levert ook voordelen op, zoals de mogelijkheid voor standaard controles op overdraagbare ziekten of erfelijke afwijkingen en daarnaast ook controles op de in onze sport streng verboden Genetische manipulatie en Gen-doping. De UET maakt zich zorgen over het alom dalende aantal veulengeboortes en wil daar iets aan gaan doen. Overleg met de Fokkersverenigingen van de diverse landen lijkt mij noodzakelijk.

Boven: Het is onbegrijpelijk dat het mogelijk is, maar bij SNP-onderzoek worden
zulke kleine verschillen in de chromosomen in grote aantallen vergeleken.

Controle op OC
In dit blad staat een artikel van onze Stamboekcommissie over de erfelijke factor bij Osteochondrose (OC). De nu verplichte röntgen controle van een dekhengst (zoals in Zweden en ons land) geeft niet aan of de hengst erfelijk met OC is belast en dat willen we juist weten. Het zou wel eens zo kunnen zijn dat in bepaalde families of bij het Franse ras veel minder OC voorkomt. Daar kun je dan als fokker rekening mee houden. Via SNP-technologie is dit snel te detecteren en bij de KWPN heeft men hier al veel ervaring mee. Het ligt dus binnen handbereik en we zouden er spoedig mee aan de gang kunnen gaan, natuurlijk wel in UET-verband. We hebben Camiel gevraagd om dit op de agenda te laten zetten.

Dubieuze Franse afstammingen
In deze Special geven we aandacht aan twijfelachtige stambomen in Frankrijk. Enkele beroemde dravers uit het midden van de vorige eeuw schijnen hele andere afstammingen te hebben dan de officiële. Nu loopt dat via het geruchtencircuit. Deze illegaal gefokte paarden komen in heel veel stambomen voor en de waarheid moet boven tafel komen, lijkt mij. Via het Y-chromosoom is de vaderlijn snel te controleren en met mythochondriaal DNA de moederlijn. Maar ook andere familierelaties zijn met SNP te achterhalen. Wij vinden dat de Franse SETF de vermeende illegale afstammingen zou moeten laten controleren. Van hun eigen ras moet het stamboek gewoon de waarheid bevatten.

De X-factor
De X-factor is een vermeende mutatie op het X-chromosoom, die via de zogenaamde X-lijnen van de stamboom in een fokproduct terecht kan komen. Het levert een vergroot sporthart op en daarmee meer uithoudingsvermogen. Allemaal nog te lezen op onze website. Het lijkt mij mogelijk om de X-factor via SNP-onderzoek op te sporen, maar willen we dat eigenlijk wel?

Hoever kunnen we gaan?
Belangrijk is dat in UET-verband wordt afgesproken hoever we willen gaan met het DNA-onderzoek. De commerciële belangen zijn groot. Maar sport en fokkerij moeten wel sportief blijven, met ook kansen voor de kleine fokker. Dus geen genetische manipulatie, geen selectie van veulens via DNA-onderzoek, etc. Misschien moeten we gelijk optrekken met de renpaardenfokkerij, die precies dezelfde problematiek kent.

Wordt vervolgd!!

(einde artikel in de Breeders Special 2025)